1. Definitie                                                             > inhoudsopgave  

Muziektherapie wordt in Nederland veelal beschouwd als een Creatieve Therapie, berustend op dezelfde uitgangspunten als dramatherapie, beeldende therapie, danstherapie en tuintherapie.  

De opleidingen voor creatieve therapie in Amersfoort, Nijmegen en Sittard en instellingen waar muziektherapeuten (overal waar bij cliënt en muziektherapeut de mannelijke vorm wordt gebruikt is ook de vrouwelijke bedoeld) werken die als creatief therapeut werden opgeleid, gaan veelal uit van de volgende aan de Nederlandse Vereniging voor Kreatieve Therapie, N.V.K.T., beroepsvereniging van creatief therapeuten, ontleende definitie:  

"Creatieve therapie is een methodische vorm van hulpverlening, waarbij de creatief therapeut bij de patiënt / cliënt een veranderings-, ontwikkelings- en/of acceptatieproces bewerkstelligt door de eigenschappen van beeldend werken, dans, drama, muziek of tuin te hanteren binnen een therapeutische relatie" (NVCT 1994).  

Centraal in deze omschrijving staat het begrip creativiteit en de veronderstelling dat ieder mens in aanleg creatief is en dit vermogen kan ontwikkelen om te komen tot persoonlijke expressie en groei. Gesteld wordt dat cliënten door middel van creatieve therapie hun geblokkeerde creativiteit ontwikkelen en/of re-activeren en daardoor veranderen en groeien.  

Alhoewel binnen de muziektherapie de overeenkomsten met andere therapieën die gebruik maken van een kunstzinnig medium niet ontkend worden, werd de laatste jaren veel aandacht besteed aan de specifieke eigenschappen van het medium muziek en de besprekingen van het begrip creativiteit als overkoepelende term voor de vele uiteenlopende behandelingen die binnen de muziektherapie worden verricht (Smeijsters, 1995).  

Indicaties en doelstellingen voor creatieve therapie zijn verder afhankelijk van de cliëntgroep waarmee wordt gewerkt en de eigen wetmatigheden van het medium, c.q. de specifieke kenmerken van muziek (NVCT, 1992).  

Een uit de muziektherapie voortkomende definitie, waarin het begrip muziektherapie uitsluitend wordt voorbehouden aan psychotherapeutische hulpverlening, werd geïntroduceerd door Schalkwijk (1988):  

"Het uitgangspunt... is in ieder geval, dat muziektherapie op te vatten is als een vorm van psychotherapie...De psychotherapeutische behandeling wordt cliënten aangeboden die hulp nodig hebben bij psychische moeilijkheden, conflicten of stoornissen. De therapeut tracht op methodische wijze een relatie te vestigen, te structureren en te hanteren, met als doelstelling die psychische moeilijkheden, conflicten of stoornissen op te heffen of te verminderen... In het algemeen kan men stellen dat naarmate de therapeut meer procesgericht werkt, vaste spelvormen minder belangrijk worden, terwijl daarentegen de muzikale improvisatie een steeds grotere plaats gaat innemen".  

Schalkwijk onderscheidt muziektherapie van orthoagogische muziekbeoefening - met doelstellingen als cognitieve, sociale, en motorische ontwikkeling en individuele groei - en muzikale activiteiten : niet prestatiegericht muziek maken.  

Smeijsters en Fockema Andreae (Smeijsters, 1991b) hanteren het begrip muziektherapie in een ruimere betekenis en maken een indeling in rekreatieve-supportieve muziektherapie, psychotherapeutische muziektherapie, ortho(ped)agogische muziektherapie, actualiserende muziektherapie en palliatieve muziektherapie.

> inhoudsopgave